Η Αθήνα ντύθηκε στα μαύρα  το διήμερο 20 και 21 Σεπτεμβρίου για το δεύτερο Death Disco Athens Open Air Festival και το POEt'S SOUND βρέθηκε στην Τεχνόπολη για την πρώτη ημέρα του φεστιβάλ. Η φετινή διοργάνωση που αποτελούνταν από δύο σκηνές και 14 ονόματα δεν στόχευε σε μια απλώς συνέχεια του πρώτου, αλλά στο να ανεβάσει ακόμα πιο ψηλά τον πήχη προσφέροντας ιστορικά ονόματα της post-punk σκηνής και νεότερες μορφές της darkwave κοινότητας. Το Σάββατο, κόσμος υπήρχε από τις πρώτες ώρες του φεστιβάλ ή τουλάχιστον από την ώρα που βρέθηκα στο χώρο της διοργάνωσης. Δυστυχώς δεν μπόρεσα να παρακολουθήσω τις εμφανίσεις των Valisia Odell και Aux Animaux, με τους Cold Cave να αποτελούν το πρώτο όνομα που παρακολούθησα.

Οι Cold Cave ανέβηκαν στη σκηνή με μια ατμόσφαιρα βαριά, ηλεκτρονική και σκοτεινή, δημιουργώντας αμέσως ένα ηχητικό τοπίο που η synth-pop συναντά το post-punk. Ο Wesley Eisold, με την χαρακτηριστική, ψυχρή αλλά εκφραστική φωνή του, μαγνητίζει το κοινό από την πρώτη νότα, ενώ οι synths και τα drum machines δημιούργησαν ένα σταθερό, σχεδόν υποχθόνιο παλμό. Όλα τα κομμάτια τους ερμηνεύτηκαν με αψεγάδιαστη ακρίβεια και παράλληλα με έντονη εκφραστικότητα. Έχουν τόσα πολλά αξιόλογα κομμάτια που θα μπορούσαν να γεμίσουν ένα πολύωρο σετ. Η αρχή έγινε με τα πιο καινούρια "She Reigns Down" και "Shadow Dance" και μέχρι και το "A Little Death to Laugh" είχαν καταφέρει να ζεστάνουν όλους τους παρευρισκόμενους. Προφανώς οι κορυφαίες στιγμές της εμφάνισής τους έρχονται με τα "Confetti" και "Underworld USA", ενώ μας άφησαν με το εξαιρετικό "Promised Land". 

Η σκηνική παρουσία των Cold Cave ήταν λιτή αλλά επιβλητική, με τον Eisold να κινείται με αυτοπεποίθηση και παρόλο που η αλληλεπίδραση με το κοινό ήταν μετρημένη, κατάφερε να καθηλώσει τον κόσμο που τους παρακολούθησε. Οι Cold Cave αποτελούν μια από τις αγαπημένες μου σύγχρονες "σκοτεινές" μπάντες και με αποζημίωσαν για άλλη μια φορά. Αυτή ήταν η δεύτερη φορά που τους παρακολουθώ μετά την φανταστική συναυλία τους στο Death Disco το 2014. Έντεκα χρόνια μετά το σχήμα παραμένει το ίδιο εντυπωσιακό αλλά με τον αέρα μιας μεγάλης μπάντας, έδειξαν ότι τους ταιριάζουν ακόμα περισσότερο και τα "ανοιχτά" φεστιβάλ.

Η συνέχεια μας φέρνει να κατευθυνόμαστε προς τη Dreadbox Stage για τον Blakaut. Ο Blakaut ανέβηκε στη μικρή σκηνή για ένα synthwave/ industrial set το οποίο χαρακτηρίστηκε από συναισθηματική ένταση και δυναμική παρουσία. Παρά το μικρό κοινό στην αρχή της εμφάνισής τους, η προσήλωση του κόσμου ήταν αδιάλειπτη. Ο ήχος του δημιούργησε μια σκοτεινή αλλά γοητευτική ατμόσφαιρα, όπου κάθε τραγούδι φαίνεται να χτίζει ένα μικρό σύμπαν συναισθημάτων. Ο Blakaut κέρδισε το κοινό όχι μόνο με τις συνθέσεις τους αλλά και με την αυθεντικότητα της σκηνικής τους παρουσίας, αποδεικνύοντας ότι η μικρή σκηνή μπορεί να είναι εξίσου συναρπαστική όσο και η κεντρική. 

Και αν ο κόσμος δεν γέμισε τη συγκεκριμένη σκηνή πριν, με τους Buzz Kull δεν έπεφτε καρφίτσα. Η ένταση ανέβηκε με την εμφάνιση των Αυστραλών, που με το coldwave/ industrial ύφος τους κατέκτησαν το κοινό. Ο ήχος τους ήταν σκληρός με παραμορφωμένα φωνητικά και με μπάσα που ένιωθες να διαπερνούν το σώμα. Κομμάτια όπως το "New Kind Of Cross" και το "Rise From Your Grave" λειτούργησαν σαν ηχητικές εκρήξεις, ενώ οι μεταβάσεις από γρήγορους ρυθμούς σε πιο υποβλητικές μελωδίες κράτησαν το ενδιαφέρον του κοινού σε υψηλά επίπεδα. Η μπάντα έδειξε πλήρη έλεγχο των δυναμικών τους, συνδυάζοντας μια κλειστοφοβική αίσθηση με τον χορευτικό ρυθμό, κάτι που έκανε την εμφάνισή τους απολύτως θελκτική.

Η εμφάνιση της Anja Huwe ήταν ένα από τα πιο αναμενόμενα και συναρπαστικά set του φεστιβάλ. Από τη στιγμή που ανέβηκε στη σκηνή μαζί με το συγκρότημά της, η Anja κατάφερε να γεμίσει το χώρο με την αδιαμφισβήτητη παρουσία της: αποφασιστική, σαγηνευτική και παράλληλα ευαίσθητη, διατηρώντας μια μοναδική ισορροπία ανάμεσα στην ένταση και την ατμόσφαιρα μυστηρίου που χαρακτηρίζει τη μπάντα. Το σετ ξεκίνησε με κομμάτια από τo πρώτo τους άλμπουμ με τίτλο "Fetisch" (και μιλάω για τα"Boomerang" και "Geheimnis"), που άφησαν άφωνο το κοινό με το χαρακτηριστικό τους γοτθικό ηχόχρωμα, και η συνέχεια επιβεβαίωσε την ικανότητά τους να μεταφέρουν τη γοητεία των ‘80s στην τωρινή εποχή χωρίς να χάνεται η αυθεντικότητά τους. Η σκηνική παρουσία ήταν επιβλητική: οι μουσικοί κινήθηκαν με ακριβείς, μελετημένες κινήσεις, ενώ η Anja με το βλέμμα και τις χειρονομίες της καθοδηγούσε το κοινό σε μια σχεδόν συλλογική εμπειρία, σαν τελετουργία. Το σετ της περιελάβανε κομμάτια από το πρόσφατο solo album της με τίτλο "Codes" ("Living In A Forest", "Pariah" και "Rabenschwarz), αλλά κυρίως υλικό από την εποχή της με τους Χmal Deutchland. Λογική και η συγκίνηση όταν ακούς κομμάτια όπως τα "Augen-blick", "Polarlicht", "Mondlicht" και "Incubus Succubus". Το κοινό ανταποκρίθηκε θερμά, παρασυρμένο από την ενέργεια της μπάντας.

Είχε φτάσει όμως η στιγμή που όλοι περίμεναν. Η εμφάνιση των Peter Hook & The Light ήταν το αποκορύφωμα της πρώτης ημέρας του φεστιβάλ και μια εμπειρία που θα μείνει χαραγμένη στη μνήμη των θεατών. Από τη στιγμή που ο Hook πάτησε στη σκηνή, η ατμόσφαιρα γέμισε μια ένταση που δεν υποχωρούσε καθ’ όλη τη διάρκεια του σετ. Το χαρακτηριστικό μπάσο του (ακόμα και αν δεν το έπαιζε εκείνος) δημιούργησε ένα αδιαμφισβήτητο ηχητικό θεμέλιο, πάνω στο οποίο αναπτύχθηκαν οι υπόλοιπες μελωδίες και τα φωνητικά. Η σκηνική του παρουσία, ήρεμη αλλά αποφασιστική, έδειχνε έναν καλλιτέχνη πλήρως συνδεδεμένο με την ιστορία της μουσικής του, χωρίς να χάνει την επικοινωνία με το κοινό. Καθώς ξεκίνησαν τα κομμάτια των Joy Division, όπως τα "She's Lost Control", "Transmission", "Shadowplay" και "Atmosphere", ο χρόνος φάνηκε να σταματά. Η μπάντα διαχειρίστηκε με επιδεξιότητα τις δυναμικές, κρατώντας την ένταση σε ιδανικά επίπεδα και επιτρέποντας στο κοινό να απολαύσει κάθε λεπτομέρεια. Οι στιγμές σιωπής μεταξύ των τραγουδιών λειτουργούσαν σαν παύσεις αναπνοής, ενισχύοντας την αίσθηση ότι οι θεατές βρίσκονται σε μια μοναδική, σχεδόν τελετουργική μουσική εμπειρία. Η αλληλεπίδραση Hook-κοινού ήταν συνεχής, με χειροκροτήματα, φωνές και έντονη ενέργεια να γεμίζουν τον χώρο. Μετά την εμφάνισή του το 2011, όταν είχε βρεθεί στα μέρη μας για να παρουσιάσει το ολόκληρο το "Unknown Pleasures" και άλλες δυο φορές στο Ejekt (το 2013 και το 2017), μπορώ να πω με σιγουριά ότι αν θέλει να ακούσει κάποιος κομμάτια των Joy Division από αυθεντικά μέλη, τότε σίγουρα η μπάντα του Peter Hook είναι αυτή που προτείνεται. Τα προτιμώ σαφώς από το τρόπο που τα παρουσιάζουν οι υπόλοιποι με τους New Order, ενώ ακόμα και κάποια κομμάτια των New Order τα προτιμώ από τον Hook. 

Μετά το σετ με τα κομμάτια από Joy Division, παρουσίασε ένα best of σετ κoμμάτια των New Order. Λίγη μεγαλύτερη ήταν η χαρά μου όταν ακούσαμε το "Crystal", μιας και δεν ήταν τόσο αναμενόμενη επιλογή για εμένα. Μπορεί να έπαιξαν όλα τα χιτάκια του συγκροτήματος αλλά άφησαν απ'έξω το "The Perfect Kiss",  το καλύτερο κομμάτι των New Order κατ' εμε'. Λίγο πριν το τέλος ξεχύνεται από τα ηχεία η μαγική μελωδία του "Ceremony", ενώ το αποκορύφωμα έρχεται με το "Love Will Tear Us Apart", όπου η συγκίνηση έφτασε στο μέγιστο. Ο κόσμος τραγούδησε μαζί, δημιουργώντας μια συλλογική εμπειρία που ξεπέρασε τα όρια μιας απλής συναυλίας. Η μπάντα κράτησε ζωντανή την ένταση και μετά το τελευταίο τραγούδι, αφήνοντας πίσω ένα κοινό γεμάτο συναισθήματα και ενθουσιασμό. Η εμφάνιση αυτή απέδειξε ότι η μουσική του Hook δεν είναι απλά ιστορική κληρονομιά, αλλά ζωντανή, διαρκώς εξελισσόμενη εμπειρία που μπορεί να συγκινήσει ακόμα και σήμερα. Ίσως το μόνο που μου έλειψε, πέρα από το "The Perfect Kiss", ήταν να δω τον Peter Hook με το χαρακτηριστικό μπάσο του αλλά αυτό νομίζω ότι δεν ήταν δυνατό λόγω του πρόσφατου τραυματισμού του.

Το Death Disco Athens Open Air Festival 2025 απέδειξε για άλλη μια φορά γιατί έχει γίνει θεσμός. Κάθε μπάντα πρόσφερε κάτι διαφορετικό, αλλά όλα τα σετ συνέθεσαν μια ενιαία εμπειρία: μια γιορτή του σκοτεινού ήχου, της ιστορίας και της μουσικής συνέχειας. Επίσης ίσως είναι το μόνο που έχει το δικαίωμα να φέρει το τίτλο φεστιβάλ στα μέρη μας μιας και είχε αρκετά συγκροτήματα και ήταν διήμερο με συνεχόμενες μέρες. Συνολικά μιλάμε για μια άψογη διοργάνωση και αξίζουν πολλά συγχαρητήρια στον Λεωνίδα Σκιαδά για άλλη μια φορά για αυτό που μας πρόσφερε αλλά και για το κουράγιο, επιμονή και την αγάπη του σε αυτό που κάνει. Το κοινό έφυγε γεμάτο και με την αίσθηση ότι συμμετείχε σε κάτι μοναδικό, μια μουσική υπενθύμιση ότι η σκοτεινή σκηνή παραμένει ζωντανή, δυνατή και αξεπέραστη.Το φεστιβάλ αφήνει μια ισχυρή εντύπωση: ότι η σκοτεινή μουσική μπορεί να ενώνει εποχές, να δημιουργεί κοινότητες και να προσφέρει αξέχαστες στιγμές.

Το 1983 είχαμε κάποια πάρα πολύ σημαντικά ντεμπούτα με κυριότερα αυτά των REM, Sonic Youth, Swans και φυσικά των Metallica. Ας ξεκινήσω όμως από το τελευταίο που πολλά χρόνια μετά ξεπετάγονται μπάντες που έχουν το "Kill 'Em All" ως σημείο αναφοράς. Μαζί με τους δίσκους των Slayer, Iron Maiden, Ozzy Osbourne και Motörhead συνέβαλαν ώστε το 1983 να θεωρείται μια ιστορική χρονιά για το metal. 

Επίσης υπάρχουν δυο μπάντες που κυκλοφορούν αντίστοιχους δίσκους που είναι αρκετά διαφορετικοί σε σχέση με αυτό που θα ακολουθήσει και θα χαράξει τη μουσική τους πορεία. Αυτοί είναι οι "With Sympathy" και "Into The Unknown" των Ministry και Bad Religion αντίστοιχα. Γενικότερα όμως από την Αμερική είχαμε πολλές ενδιαφέρουσες και ποικίλες σε ήχους κυκλοφορίες με πιο αξιόλογες αναφοράς αυτές των Wipers, Minor Threat, Hüsker Dü, Ramones και Social Distortion.

Ιδιαίτερης σημασίας πρώτα άλμπουμ είχαμε και από την Αγγλία, με το ομώνυμο των Southern Death Cult να είναι και το μοναδικό, πριν αυτοί εξελιχθούν σε Death Cult και τελικά στους ευρέως γνωστούς The Cult. Επίσης πρέπει να αναφέρω και τα πολύ αξιόλογα των The Waterboys και The The. 

Αν και πρόκειται για E.P. (και γι' αυτό δεν συμπεριλαμβάνεται στην παρακάτω λίστα) η πιο αγαπημένη δουλειά από τη χρονιά είναι το "The Reptile House" E.P. των The Sisters Of Mercy που ήρθε μετά από μια σειρά από κορυφαία singles. Συνολικά όμως ήταν μια πολύ καλή χρονιά για τον post-punk/ new wave ήχο Bauhaus, Sad Lovers And Giants, The Glove, Tears For Fears, Eurythmics, Killing Joke και Echo & The Bunnymen. Τέλος στροφή στον ήχο του, ακολουθώντας το πιο χορευτικό πνεύμα της εποχής, κάνει και ο David Bowie με το άλμπουμ "Let's Dance". H κορυφαία στιγμή της χρονιάς όμως ήταν το "Power, Corruption & Lies", ο δεύτερος δίσκος των New Order, με τον οποίο αρχίζουν να βάζουν τις βάσεις για το dance rock οικοδόμημά τους που θα μείνει στην ιστορία.

10. Xmal Deutschland - Fetisch (4AD Records)

09. Violent Femmes - Violent Femmes (Castle Recording Studios)

08. Sad Lovers And Giants - Feeding The Flame (Midnight Music)

07. Depeche Mode - Construction Time Again (Mute)

06. R.E.M. - Murmur (I.R.S. Records)

03. The Chameleons - Script Of The Bridge (Statik)

02. Bauhaus - Burning From The Inside (Beggars Banquet)

01. New Order - Power, Corruption & Lies (Factory Records)

Η αρχή της δεκαετίας των 00s βρήκε τις δισκογραφικές να έχουν απομυζήσει και εκμεταλλευτεί με οποιοδήποτε τρόπο οτιδήποτε έχει σχέση με τον grunge / alternative rock ήχο των 90ς. Δουλειές όπως αυτές των Creed, Puddle Of Mudd, The Calling, Staind, Alien Ant Farm βρίσκουν ανταπόκριση σε αναπάντεχα μεγάλο κοινό. Ο πάτος ή η εμπορική κορυφή, όπως το βλέπει κανείς, του τελευταίου φαινομένου ήταν η κυκλοφορία των Nickelback, με το κομμάτι "How You Remind Me" να γίνεται μια από τις μεγαλύτερες σούπες όλων των εποχών και να φτάνει ακόμα και στα μέρη μας και να αποκτά διασκευή από την Πρωτοψάλτη (αν και αυτό έγινε λίγα χρόνια μετά)!

Σε αυτό ήρθε να προστεθεί και το nu-metal που συνεχίζει με τεράστια εμπορική δυναμική. Όπως συχνά λέγονταν και γράφονταν εκείνη την εποχή, κάθε nu metal μπάντα που σέβονταν τον εαυτό της έπρεπε να έχει ένα καραφλό μέλος και ένα με ράστα (και εννοείται όλοι με αλυσίδες στο πορτοφόλι). Αυτό ήταν ένα χιουμοριστικό σχόλιο για να δείξει πόσο τυποποιημένο είχε γίνει το είδος. Φυσικά υπήρχαν γενικά εκπρόσωποι του ήχου, όπως οι Korn, με αξιόλογες κυκλοφορίες, ενώ για κάθε POD, hed PE, Limp Bizkit υπήρχαν οι System Of A Down (το 2001 με το κορυφαίο άλμπουμ της καριέρας τους), Deftones, Slipknot που παρουσίασαν δουλειές που άντεξαν στο χρόνο και ξέφυγαν από περιοριστικές ταμπέλες. Πιο συγκεκριμένα οι Slipknot με το "Iowa" κατάφεραν να αποτινάξουν μια και καλή τη nu metal ρετσινιά και να ανοίξουν τις πόρτες σε πολύ πιο metal ακροατήρια. Αν και καμία σχέση με το nu metal, στο ίδιο κοινό πραγματοποίησαν ακόμα μεγαλύτερο άνοιγμα και οι Tool με το "Lateralus". Αλλά και η punk-pop/rock μόδα καλά κρατεί με κυκλοφορίες όπως αυτές των Blink-182, Jimmy Eat World, Weezer, Sum 41, Thursday, No Doubt, Alkaline Trio και Rise Against να λαμβάνουν αρκετή προσοχή.

Πλέον όμως το όλο σκηνικό είχε γίνει τόσο mainstream, που όπως έγινε και με το grunge ή το punk παλιότερα, ήταν αναγκαία μια μουσική αντίδραση. Αυτή μας ήρθε από την Νέα Υόρκη με βασικούς εκφραστές τους The Strokes. To "Is This It" αποτέλεσε παγκόσμια επιτυχία και κατέφερε να στρέψει τη προσοχή του κοινού πάνω τους και από τη μια στιγμή στην άλλη να τους μετατρέψει σε μουσικά αλλά ακόμα και σε στυλιστικά είδωλα. Οι The Strokes φυσικά ήρθαν να προστεθούν στην αναβίωση του garage rock ήχου που είχε ξεκινήσει πριν από λίγα χρόνια από το Ντιτρόιτ με τους The White Stripes, οι οποίοι το 2001 κυκλοφορούν το φανταστικό "White Blood Cells". Την ίδια χρονιά στην Νέα Υόρκη εμφανίζονται και οι Yeah Yeah Yeahs με την μοναδική Karen O, στο Οχάιο οι The National (λίγο πριν ξεκινήσει η αναβιωτική post-punk τρέλα με τους Interpol) και στο Σαν Φρανσίσκο οι Black Rebel Motorcycle Club που στηριζόμενοι σε έναν garage ήχο όμως με Jesus and Mary Chain και Sonic Youth βάσεις, κυκλοφορούν ένα καταπληκτικό ντεμπούτο, το οποίο δεν αναγνωρίστηκε τότε όσο περίμενα. 

Όσο όμως αυτά συμβαίνουν στην Αμερική, η Αγγλία παρακολουθεί από απόσταση. Μπορεί να μην έχει να προτείνει ακόμα κάποια αντίστοιχη σκηνή με τη brit-pop των 90s, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είχαμε πολλές και αξιόλογες δουλειές από διαφορετικά είδη με πιο εξέχουσες αυτές των Muse (στη κορυφαία τους στιγμή), Depeche Mode, James, Radiohead, Gorillaz, Super Furry Animals, Mogwai, Manic Street Preachers, Pulp, The Charlatans, Electrelane, Ladytron, The Cult, The Chameleons, και Echo & The Bunnymen. Μπορεί οι καλύτερες μέρες τους να θεωρούνται ότι ήταν στα 80s, αλλά το "Get Ready" είναι μια από τις αγαπημένες μου δουλειές των New Order και αναμφίβολα ο τελευταίος μεγάλος δίσκος τους. Πάντως το "Crystal" ήταν το κομμάτι της χρονιάς (από το βίντεο του οποίου πήραν το όνομά τους οι The Killers). Λίγο πιο κάτω γεωγραφικά, οι Daft Punk, το γαλλικό δίδυμο των Guy-Manuel de Homem-Christo και  Thomas Bangalter, με το άλμπουμ "Discovery" εδραιώνουν τη θέση τους ως ένα από τα πιο επιδραστικά σχήματα της σύγχρονης χορευτικής μουσικής.

Τέλος τα αγαπημένα μου πιο σκοτεινά μονοπάτια εκπροσωπήθηκαν με εξαιρετικές κυκλοφορίες από τον ατμοσφαιρικό metal χώρο με πιο χαρακτηριστικές αυτές των Katatonia, Lacrimosa, Lacuna Coil, Anathema, My Dying Bride, After Forever, Tristania, ενώ οι Rammstein με το "Mutter" προσφέρουν την κορυφαία στιγμή της καριέρας τους μέχρι και σήμερα.

01. Rammstein - Mutter (Motor Music)